Modern fizik dünyası, son dönemlerde “müon” adını verdiği gizemli bir atom altı parçacığın izini sürüyor. Elektronun daha ağır bir versiyonu olarak bilinen müon, manyetik özellikleriyle bilim insanlarının tüm hesaplarını altüst ediyor. Temel Fizikte Atılım Ödülü’nü kazanan bu önemli keşif, yalnızca laboratuvar ortamında değil, New York’tan yola çıkan dev bir mıknatısın okyanus ve nehirleri aşarak Illinois’e ulaşmasıyla daha da ilginç hale geldi. Bu 17 tonluk dev halka, bilim insanlarının evrenin kurallarını yeniden yazma çabasının bir parçası olarak büyük bir maceraya dönüştü.
Fizikçiler, “g-2” olarak adlandırdıkları bu olayı, evrenin sağlamasını yapmak olarak tanımlıyorlar. Eğer her şey standart kurallara göre ilerleseydi, müonun manyetik ölçümleri tam olarak 2 değerini vermeliydi. Ancak, görünmeyen hayalet parçacıklar bu denklemi bozarak kafa karıştırıcı bir sapma yarattı. Brookhaven Ulusal Laboratuvarı’nda gerçekleştirilen ilk testler, teorik hesaplarla uyuşmayınca, fizikçiler heyecan verici bir olasılıkla karşı karşıya kaldılar: Acaba henüz keşfetmediğimiz yeni bir fizik mi vardı?
Brookhaven’dan gelen veriler oldukça değerliydi fakat daha kesin sonuçlar elde etmek için daha saf bir müon demetine ihtiyaç duyuluyordu. Bu fırsat, Illinois’teki Fermilab’da mevcuttu. Ancak Fermilab, Brookhaven’da bulunan eşsiz elektromanyetik depolama halkasına sahip değildi. Sıfırdan bir halka inşa etmek ise hem maliyetli hem de yıllar sürecek bir süreçti. Çözüm, 17 ton ağırlığındaki dev mıknatısın tek parça halinde Illinois’e taşınmasında bulundu.
Bu halka sadece ağır bir metal yığını değil; içindeki bobinler o kadar hassastı ki, taşıma sırasında 3 milimetreden fazla esneme olması, cihazın tamamen işlevsiz hale gelmesi anlamına geliyordu. Karayoluyla taşımak, yolda karşılaşılacak her trafik ışığı ve ağaç demekti. Helikopter fikri ise sarsıntı ve yakıt sorunları nedeniyle rafa kaldırıldı. Sonuç olarak, tek güvenli yol olarak suyun gücü kullanıldı.
2013 yazında başlayan “Büyük Hamle” operasyonu, halk arasında büyük bir paniğe yol açtı. Mıknatıs, limana götürülmek üzere gece yarısı yağmur altında yola çıktığında, bazı gözlemciler onun gizlice kaçırılan bir UFO olduğunu düşünmeye başladı. Proje sözcüsü Chris Polly, meraklı kalabalığa bunun sadece dev bir mıknatıs olduğunu açıklamak zorunda kaldı. Bazı kişiler, mıknatısın çevredeki araçları çekip çekmeyeceği konusunda endişelerini dile getirdi.
Dev halka, liman yolculuğunun ardından bir mavnaya yüklendi ve ABD’nin doğu kıyısı boyunca güneye, Florida’ya doğru yola çıktı. Ancak yolculuk pek de sakin geçmedi. Florida açıklarında meydana gelen bir tropikal fırtına, rotanın üzerine doğru ilerleyince ekip zamanla yarışmak zorunda kaldı. Kaptan, fırtınadan kaçınmak için tam gaz ilerleyerek halkayı sağ salim Meksika Körfezi’ne, ardından da Mississippi Nehri’ne ulaştırmayı başardı. 5 bin 150 kilometrelik bu destansı yolculuk sırasında, nehir kenarındaki kasabalarda insanlar, ellerinde sandalyelerle bu dev yapının geçişini kutlayarak izledi.
Yolculuğun son 50 kilometresi Chicago banliyölerinde gerçekleşti. İki büyük otoyol gece saatlerinde tamamen trafiğe kapatıldı ve halka nihayet Fermilab’daki yeni yuvasına ulaşarak tekrar veri toplamaya başladı. 2015’ten itibaren yeniden veri toplamaya başlayan bu olağanüstü cihaz, geçtiğimiz yıl müonun manyetik momentini daha önce görülmemiş bir hassasiyetle ölçtü. Günümüzde ise teorisyenler ve deneyciler bu verilerin anlamını çözmeye devam ediyor.
